Thời gian gần đây, nhiều vụ “vỡ hụi” với số tiền lên đến hàng tỷ đồng liên tiếp xảy ra tại nhiều địa phương, khiến không ít người dân rơi vào cảnh mất trắng tài sản sau nhiều năm tích góp. Điều đáng nói là phần lớn người tham gia đều tin tưởng vào mối quan hệ quen biết, họ hàng hoặc láng giềng mà không tìm hiểu đầy đủ các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động họ, hụi, biêu, phường.
Vậy chơi hụi có được pháp luật công nhận hay không? Làm thế nào để nhận biết một dây hụi hợp pháp và phân biệt với hụi “đen” nhằm hạn chế rủi ro tài chính? Bài viết dưới đây sẽ giúp người dân hiểu rõ hơn về vấn đề này.
Cơ sở pháp lý
- Bộ luật Dân sự năm 2015;
- Nghị định số 19/2019/NĐ-CP ngày 19/02/2019 của Chính phủ về họ, hụi, biêu, phường.
- Chơi hụi có phải là hành vi vi phạm pháp luật?
Nhiều người cho rằng chơi hụi là hoạt động mang tính tự phát nên không được pháp luật bảo vệ. Tuy nhiên, đây là quan niệm chưa chính xác.
Theo quy định hiện hành, họ, hụi, biêu, phường là hình thức giao dịch dân sự được pháp luật thừa nhận và bảo vệ khi được thực hiện đúng quy định. Bản chất của hụi là sự thỏa thuận giữa một nhóm người nhằm góp tiền hoặc tài sản theo định kỳ để luân phiên nhận một khoản tiền hoặc tài sản chung, qua đó hỗ trợ nhau về tài chính và tạo thói quen tiết kiệm.
Do đó, việc tham gia hụi không phải là hành vi vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, chỉ những dây hụi được tổ chức đúng quy định mới được pháp luật bảo vệ. Ngược lại, nếu hoạt động hụi bị biến tướng thành hình thức huy động vốn, cho vay nặng lãi hoặc chiếm đoạt tài sản thì có thể phát sinh trách nhiệm dân sự, hành chính hoặc hình sự.
- Thế nào là một dây hụi hợp pháp?
Một dây hụi được xem là hợp pháp khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật.
Trước hết, mục đích của việc tổ chức hụi phải nhằm tương trợ, tiết kiệm hoặc hỗ trợ tài chính giữa các thành viên, không nhằm mục đích kinh doanh tín dụng hoặc thu lợi bất chính.
Bên cạnh đó, các thành viên và chủ hụi phải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, thống nhất rõ ràng về số lượng người tham gia, giá trị phần hụi, thời gian góp hụi, thời điểm mở hụi và phương thức lĩnh hụi.
Đặc biệt, các nội dung thỏa thuận cần được ghi nhận bằng văn bản hoặc sổ hụi để làm căn cứ chứng minh khi phát sinh tranh chấp.
Đối với hụi có lãi, mức lãi suất phải tuân thủ giới hạn mà pháp luật cho phép và không được biến tướng thành hoạt động cho vay nặng lãi.
- Những dấu hiệu cảnh báo hụi “đen”
Trên thực tế, không phải dây hụi nào cũng mang tính tương trợ. Nhiều đối tượng đã lợi dụng hình thức này để huy động tiền rồi chiếm đoạt tài sản của người tham gia.
Người dân cần đặc biệt cảnh giác khi phát hiện các dấu hiệu sau:
- Không minh bạch về thông tin
Chủ hụi không công khai danh sách thành viên, số tiền góp hụi hoặc từ chối cho hụi viên kiểm tra sổ hụi.
- Lãi suất cao bất thường
Những lời mời gọi tham gia hụi với lợi nhuận hấp dẫn, lãi suất vượt xa mức thông thường thường tiềm ẩn nguy cơ rất lớn.
- Thay đổi quy tắc tùy tiện
Chủ hụi tự ý thay đổi lịch mở hụi, thứ tự lĩnh hụi hoặc mức góp hụi mà không có sự đồng ý của các thành viên.
- Huy động tiền với số lượng lớn
Nhiều chủ hụi đồng thời mở nhiều dây hụi có giá trị lớn nhưng không chứng minh được khả năng tài chính hoặc nguồn tiền bảo đảm.
- Có dấu hiệu chiếm dụng tiền hụi
Chậm giao hụi, trì hoãn thanh toán, liên tục viện lý do khó khăn tài chính hoặc sử dụng tiền hụi vào mục đích cá nhân.
Đây là những dấu hiệu thường xuất hiện trước khi xảy ra tình trạng “vỡ hụi” hoặc bỏ trốn.
- Người tham gia hụi có thể gặp những rủi ro gì?
Khi tham gia các dây hụi không minh bạch, người dân có thể phải đối mặt với nhiều hậu quả nghiêm trọng.
Trước hết là nguy cơ mất toàn bộ số tiền đã góp nếu chủ hụi mất khả năng thanh toán hoặc cố tình chiếm đoạt tài sản.
Bên cạnh đó, việc tham gia hụi chỉ dựa trên lời nói, không có giấy tờ hoặc chứng cứ giao dịch sẽ gây rất nhiều khó khăn khi yêu cầu cơ quan có thẩm quyền bảo vệ quyền lợi.
Không ít trường hợp người dân phải theo đuổi các vụ kiện kéo dài nhiều năm nhưng vẫn gặp khó khăn trong việc thu hồi tài sản do chủ hụi không còn khả năng thi hành nghĩa vụ.
Nghiêm trọng hơn, nếu chủ hụi có hành vi gian dối ngay từ đầu hoặc lợi dụng lòng tin của người tham gia để chiếm đoạt tiền thì có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản hoặc Tội lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản theo quy định của Bộ luật Hình sự.
- Làm thế nào để tránh mất tiền khi chơi hụi?
Để hạn chế tối đa rủi ro, người dân nên lưu ý một số vấn đề quan trọng sau:
- Chỉ tham gia hụi với những người có uy tín và có khả năng tài chính rõ ràng;
- Yêu cầu lập văn bản hoặc sổ hụi ghi nhận đầy đủ nội dung thỏa thuận;
- Tìm hiểu kỹ số lượng thành viên, giá trị phần hụi và thời gian kết thúc dây hụi;
- Không tham gia các dây hụi hứa hẹn lợi nhuận quá cao;
- Thực hiện giao dịch qua tài khoản ngân hàng khi có thể;
- Lưu giữ đầy đủ giấy tờ, biên nhận, tin nhắn và các chứng cứ liên quan;
- Kịp thời rút khỏi dây hụi khi phát hiện dấu hiệu bất thường.
Người dân cần xác định rằng hụi là hình thức tương trợ tài chính, không phải kênh đầu tư sinh lời an toàn.
- Cần làm gì khi xảy ra tranh chấp hụi?
Khi phát sinh tranh chấp, các bên nên ưu tiên thương lượng và hòa giải trên cơ sở các thỏa thuận đã xác lập.
Trường hợp không đạt được thỏa thuận, người tham gia có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
Nếu phát hiện chủ hụi có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản, bỏ trốn hoặc sử dụng thủ đoạn gian dối để huy động tiền, người dân cần nhanh chóng tố giác đến cơ quan công an để được xem xét xử lý theo quy định pháp luật.
Kết luận
Hụi là hình thức tương trợ tài chính đã tồn tại từ lâu trong đời sống xã hội và được pháp luật Việt Nam công nhận. Tuy nhiên, bên cạnh những dây hụi hoạt động đúng quy định, hiện nay vẫn tồn tại nhiều hình thức hụi “đen” tiềm ẩn nguy cơ mất tài sản rất lớn.
Vì vậy, trước khi tham gia bất kỳ dây hụi nào, người dân cần tìm hiểu kỹ về chủ hụi, nội dung thỏa thuận và các quy định pháp luật liên quan. Sự cẩn trọng ngay từ đầu chính là cách tốt nhất để bảo vệ tài sản và tránh những hậu quả đáng tiếc có thể xảy ra.
—————————————————————-
CÔNG TY LUẬT TNHH HỒNG GIANG – CHI NHÁNH ĐÀ NẴNG
Hotline: 0902.176.768 – 0903.549.326
Địa chỉ: 259 Hải Phòng, Thanh Khê, Đà Nẵng
Email: honggiangdnlaw@gmail.com
