Đất không có sổ đỏ bị thu hồi có được bồi thường không? Đây là vấn đề nhiều người quan tâm khi Nhà nước thực hiện thu hồi đất để triển khai các dự án phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng công trình công cộng hoặc vì mục đích quốc phòng, an ninh. Trong một số trường hợp, người đang sử dụng đất dù chưa có sổ đỏ vẫn có thể được bồi thường nếu đáp ứng các điều kiện luật định. Để giúp bạn hiểu rõ quyền lợi của mình và có phương án bảo vệ quyền sử dụng đất khi bị thu hồi, Công ty Luật TNHH Hồng Giang – Chi nhánh Đà Nẵng sẽ phân tích cụ thể vấn đề này qua bài viết dưới đây.

1. Không có sổ đỏ có đồng nghĩa không được bồi thường?

Không phải mọi trường hợp đất không có sổ đỏ đều bị mất quyền bồi thường.

Theo khoản 2 Điều 95 Luật Đất đai 2024, hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất có thể được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định. Các căn cứ xác định quyền được bồi thường không chỉ bao gồm Giấy chứng nhận mà còn có thể là quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất hoặc giấy tờ về quyền sử dụng đất theo Điều 137 Luật Đất đai 2024.

Đặc biệt, đối với trường hợp không có giấy tờ về quyền sử dụng đất, pháp luật vẫn có cơ chế xem xét trong một số trường hợp người sử dụng đất đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận.

Theo Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP, một số trường hợp hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ nhưng đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận theo quy định của Luật Đất đai vẫn có thể được xem xét bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi.

Do đó, không có sổ đỏ không đồng nghĩa với việc chắc chắn không được bồi thường. Quyền được bồi thường phải được xác định dựa trên nguồn gốc đất, thời điểm sử dụng, quá trình sử dụng và các giấy tờ, chứng cứ liên quan.

2. Điều kiện để đất không có sổ đỏ được bồi thường

Đối với đất chưa được cấp sổ đỏ, việc xác định quyền được bồi thường cần xem xét nhiều yếu tố.

Trước hết, cần xác định nguồn gốc thửa đất: đất được giao, nhận chuyển nhượng, thừa kế, tặng cho, khai hoang hay hình thành từ quá trình sử dụng ổn định của hộ gia đình, cá nhân.

Tiếp đó, cần xác định thời điểm bắt đầu sử dụng đất. Đây là yếu tố đặc biệt quan trọng bởi Điều 138 Luật Đất đai 2024 quy định các trường hợp cấp Giấy chứng nhận đối với hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không có giấy tờ theo từng thời kỳ sử dụng đất.

Ngoài ra, cơ quan có thẩm quyền còn xem xét tình trạng tranh chấp, hiện trạng sử dụng đất và các căn cứ khác theo quy định pháp luật. Vì vậy, khi đất không có sổ đỏ bị thu hồi, người sử dụng đất nên kiểm tra:

• Nguồn gốc hình thành thửa đất;
• Thời điểm bắt đầu sử dụng;
• Quá trình quản lý, sử dụng đất;
• Tình trạng tranh chấp;
• Hồ sơ địa chính qua các thời kỳ;
• Giấy tờ, tài liệu chứng minh quyền sử dụng đất;
• Việc sử dụng đất có thuộc trường hợp được pháp luật công nhận hay không.

3. Giấy tờ, chứng cứ chứng minh quyền sử dụng đất

Điều 137 Luật Đất đai 2024 quy định về các loại giấy tờ làm căn cứ cấp Giấy chứng nhận. Tùy từng trường hợp, người sử dụng đất có thể cung cấp các giấy tờ liên quan đến nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.

Một số tài liệu có thể cần kiểm tra gồm:

• Giấy tờ về giao đất, mua bán, chuyển nhượng, tặng cho hoặc thừa kế;
• Giấy tờ kê khai, đăng ký nhà đất;
• Hồ sơ địa chính, bản đồ địa chính, sổ mục kê;
• Giấy tờ nộp thuế hoặc thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất;
• Tài liệu thể hiện quá trình sử dụng đất ổn định;
• Giấy tờ liên quan đến nhà ở, công trình trên đất;
• Các tài liệu khác chứng minh nguồn gốc và quá trình sử dụng đất.

Trong thực tế, một loại giấy tờ riêng lẻ có thể chưa đủ để xác định quyền sử dụng đất. Cơ quan có thẩm quyền có thể phải đối chiếu nhiều tài liệu với hồ sơ địa chính và hiện trạng sử dụng đất để đưa ra kết luận.

4. Kết luận

Đất không có sổ đỏ bị thu hồi vẫn có thể được bồi thường trong một số trường hợp. Việc có được bồi thường hay không không chỉ phụ thuộc vào việc thửa đất đã được cấp sổ đỏ hay chưa mà còn phải xem xét nguồn gốc, thời điểm sử dụng, quá trình sử dụng đất, giấy tờ và điều kiện pháp lý của người sử dụng đất.

Đặc biệt, đối với đất không có giấy tờ, cần đối chiếu kỹ Điều 95, Điều 137, Điều 138 Luật Đất đai 2024 và Điều 5 Nghị định 88/2024/NĐ-CP để xác định quyền lợi khi Nhà nước thu hồi đất.

Vì vậy, nếu đất chưa có sổ đỏ nhưng đang bị thu hồi, người sử dụng đất không nên mặc nhiên cho rằng mình không được bồi thường. Việc rà soát hồ sơ, xác định nguồn gốc đất và đối chiếu đúng quy định pháp luật là bước quan trọng để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.