Trong quá trình chuyển đổi số quốc gia, việc xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai có vai trò quan trọng trong công tác quản lý nhà nước, đăng ký đất đai và giải quyết các thủ tục hành chính liên quan đến quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn nhiều địa phương gặp khó khăn do dữ liệu địa chính chưa đầy đủ, thông tin giữa hồ sơ giấy và hệ thống điện tử chưa đồng bộ, gây ảnh hưởng đến quá trình quản lý và khai thác thông tin đất đai. Trước tình hình đó, ngày 08/05/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 239/TB-VPCP về kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng tại cuộc họp triển khai Chỉ thị số 05/CT-TTg. Văn bản yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung nguồn lực, đẩy nhanh tiến độ đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026. Vậy Thông báo 239/TB-VPCP đặt ra những yêu cầu gì? Việc số hóa dữ liệu đất đai ảnh hưởng như thế nào đến quyền lợi của người sử dụng đất?
Nội dung bài viết
1. Nội dung chính của Thông báo 239/TB-VPCP về hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai
Thông báo 239/TB-VPCP xác định việc xây dựng, hoàn thiện và đưa Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai vào vận hành, khai thác hiệu quả là nhiệm vụ chính trị quan trọng, cấp bách trong năm 2026. Theo đó, cơ sở dữ liệu đất đai phải đáp ứng tiêu chí “đúng – đủ – sạch – sống – thống nhất – dùng chung”, cụ thể:
Vì vậy, Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung nguồn lực, xây dựng kế hoạch cụ thể và chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng dữ liệu. Mục tiêu là hoàn thành các nhiệm vụ được giao trong năm 2026, không tự ý lùi hoặc giãn tiến độ. Đây là bước quan trọng nhằm hình thành hệ thống dữ liệu đất đai tập trung, thống nhất, phục vụ công tác quản lý nhà nước và cải cách thủ tục hành chính trên phạm vi cả nước.
2. Rà soát, chuẩn hóa thông tin thửa đất và hoàn thiện hồ sơ địa chính
Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Thông báo 239/TB-VPCP là đẩy nhanh việc đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai và hoàn thiện hồ sơ địa chính. Việc này nhằm khắc phục tình trạng dữ liệu thiếu thông tin, sai lệch hoặc chưa thống nhất giữa các loại hồ sơ. Các địa phương cần tập trung thực hiện những nội dung sau:
- Rà soát thông tin thửa đất: Kiểm tra, đối chiếu thông tin về người sử dụng đất, diện tích, ranh giới, mục đích sử dụng và tình trạng pháp lý của từng thửa đất. Những trường hợp dữ liệu chưa đầy đủ phải được bổ sung, xác thực theo hồ sơ hợp pháp.
- Đo đạc, lập bản đồ địa chính: Đối với khu vực chưa có bản đồ địa chính hoặc dữ liệu chưa đáp ứng yêu cầu, cần tổ chức đo đạc, lập bản đồ và xây dựng dữ liệu theo quy định kỹ thuật.
- Chỉnh lý, cập nhật hồ sơ địa chính: Kịp thời cập nhật những thay đổi về người sử dụng đất, diện tích, ranh giới, mục đích sử dụng và các thông tin liên quan khi phát sinh biến động hợp pháp.
Về căn cứ pháp lý, Điều 128 và Điều 129 Luật Đất đai năm 2024 (được sửa đổi, bổ sung và hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 44/VBHN-VPQH năm 2026) quy định nguyên tắc lập, chỉnh lý, cập nhật và thành phần hồ sơ địa chính. Thông tư 19/2026/TT-BNNMT ngày 30/03/2026 đã quy định kỹ thuật thực hiện lồng ghép các nội dung đo đạc lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, lập hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Như vậy, việc chuẩn hóa dữ liệu không chỉ là nhiệm vụ quản lý mà còn phải được thực hiện theo quy trình và yêu cầu kỹ thuật thống nhất, bảo đảm thông tin đất đai có thể được cập nhật và khai thác hiệu quả.
3. Trách nhiệm của cơ quan nhà nước trong xây dựng cơ sở dữ liệu đất đai
Thông báo 239/TB-VPCP yêu cầu phân công nhiệm vụ cụ thể, gắn trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và người đứng đầu với tiến độ, chất lượng thực hiện. Các nhiệm vụ trọng tâm gồm:
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường: Là cơ quan đầu mối theo dõi, tổng hợp, kiểm tra và đôn đốc tiến độ thực hiện trên phạm vi cả nước; hướng dẫn chuyên môn, kịp thời tháo gỡ khó khăn trong quá trình xây dựng và hoàn thiện dữ liệu.
- Bộ Công an: Phối hợp đối khớp, xác thực và kết nối dữ liệu đất đai với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống dữ liệu liên quan; bảo đảm yêu cầu về an ninh, an toàn thông tin.
- Bộ Tài chính: Phối hợp hướng dẫn, bảo đảm nguồn kinh phí và việc quản lý, sử dụng kinh phí phục vụ quá trình triển khai nhiệm vụ.
- UBND các tỉnh, thành phố: Trực tiếp chỉ đạo việc đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai, hoàn thiện hồ sơ địa chính và xây dựng cơ sở dữ liệu tại địa phương; chịu trách nhiệm về tiến độ và chất lượng thực hiện.
Đặc biệt, Công văn 530/TTg-NN ngày 19/05/2026 tiếp tục yêu cầu tăng cường chỉ đạo, rà soát toàn bộ khối lượng công việc, xây dựng kế hoạch tiến độ chi tiết và xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm hoặc báo cáo không đúng thực chất. Các nhiệm vụ phải được triển khai theo nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm và rõ thẩm quyền.
4. Số hóa dữ liệu đất đai ảnh hưởng như thế nào đến quyền lợi người sử dụng đất?
Việc hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai không chỉ phục vụ công tác quản lý nhà nước mà còn tác động trực tiếp đến quá trình thực hiện quyền của người sử dụng đất.
4.1. Thuận lợi khi tra cứu và thực hiện thủ tục đất đai
Khi dữ liệu được chuẩn hóa và kết nối đồng bộ, người sử dụng đất có điều kiện tiếp cận thông tin về thửa đất, hồ sơ địa chính và tình trạng pháp lý thuận tiện hơn. Các cơ quan có thẩm quyền cũng có thể khai thác dữ liệu để hỗ trợ giải quyết thủ tục hành chính, hạn chế việc yêu cầu cung cấp lại những thông tin đã có trong hệ thống.
4.2. Tăng tính minh bạch trong quản lý đất đai
Việc đối chiếu thông tin giữa hồ sơ địa chính, Giấy chứng nhận và dữ liệu điện tử giúp phát hiện những trường hợp sai lệch về diện tích, ranh giới, chủ sử dụng đất hoặc mục đích sử dụng đất. Qua đó, góp phần hạn chế rủi ro trong quá trình chuyển nhượng, tặng cho và thực hiện các giao dịch liên quan.
4.3. Hỗ trợ giải quyết tranh chấp đất đai
Thông tin về nguồn gốc, diện tích, ranh giới và quá trình biến động của thửa đất có thể hỗ trợ cơ quan có thẩm quyền trong quá trình xác minh, giải quyết tranh chấp. Theo Điều 166 Luật Đất đai năm 2024, Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai phải được quản lý tập trung, bảo đảm an ninh, an toàn và cập nhật đầy đủ, chính xác, kịp thời. Dữ liệu được khai thác theo quy định pháp luật; trong đó, người sử dụng đất được khai thác thông tin của mình trong cơ sở dữ liệu.
Tuy nhiên, cần lưu ý rằng việc số hóa không đồng nghĩa với việc mọi thông tin hiển thị trên hệ thống đều mặc nhiên thay thế Giấy chứng nhận hoặc làm thay đổi quyền sử dụng đất. Khi phát hiện dữ liệu không chính xác, người dân cần đề nghị cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và chỉnh lý theo quy định.
5. Người sử dụng đất cần làm gì để bảo đảm thông tin đất đai chính xác?
Trong quá trình xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu, người sử dụng đất cần chủ động kiểm tra, đối chiếu hồ sơ để hạn chế những sai sót có thể ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Một số việc cần thực hiện gồm:
- Kiểm tra Giấy chứng nhận: Đối chiếu họ tên người sử dụng đất, số thửa, tờ bản đồ, diện tích, mục đích và thời hạn sử dụng đất với hồ sơ hiện có.
- Kiểm tra thông tin địa chính: Khi có điều kiện tra cứu hoặc được cơ quan chức năng cung cấp thông tin, cần đối chiếu dữ liệu điện tử với Giấy chứng nhận và giấy tờ pháp lý liên quan.
- Đề nghị chỉnh lý khi phát hiện sai sót: Trường hợp thông tin về diện tích, ranh giới, chủ sử dụng đất hoặc tình trạng pháp lý không chính xác, người dân nên liên hệ cơ quan có thẩm quyền để được kiểm tra, hướng dẫn xử lý.
- Thực hiện đăng ký biến động: Khi phát sinh chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế, thay đổi ranh giới, diện tích hoặc các trường hợp khác thuộc diện phải đăng ký, cần thực hiện thủ tục theo quy định.
Theo Điều 131 Luật Đất đai năm 2024, đăng ký đất đai là bắt buộc đối với người sử dụng đất và người được giao đất để quản lý. Điều 133 quy định các trường hợp phải thực hiện đăng ký biến động khi có thay đổi về quyền sử dụng đất, thông tin người sử dụng đất, ranh giới, diện tích và những nội dung khác thuộc trường hợp luật định. Do đó, người sử dụng đất không nên chủ quan cho rằng việc cơ quan nhà nước số hóa dữ liệu sẽ tự động thay thế nghĩa vụ kê khai, đăng ký hoặc cập nhật thông tin của mình.
6. Kết luận
Thông báo 239/TB-VPCP là một trong những văn bản chỉ đạo quan trọng nhằm đẩy nhanh tiến độ xây dựng và hoàn thiện Cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai trong năm 2026. Cùng với Chỉ thị 05/CT-TTg, Thông tư 19/2026/TT-BNNMT và Công văn 530/TTg-NN, các văn bản này tạo cơ sở để triển khai đồng bộ công tác đo đạc, lập bản đồ địa chính, đăng ký đất đai và chuẩn hóa dữ liệu trên phạm vi cả nước.
Việc hoàn thiện hệ thống dữ liệu được kỳ vọng sẽ nâng cao hiệu quả quản lý, tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân khi thực hiện các thủ tục liên quan đến quyền sử dụng đất. Tuy nhiên, để bảo vệ quyền lợi của mình, người sử dụng đất vẫn cần chủ động kiểm tra hồ sơ, kịp thời đề nghị chỉnh lý thông tin sai lệch và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đăng ký theo quy định pháp luật.
